Ons kent ons - Het interview met Hubert Bour

 

Hubert Bour en de Pancratiustriptieken.

 

PANCRATIUS TRIPTIEK Ra

Al vanaf zijn prilste jeugd heeft beeldend kunstenaar Hubert Bour (1941) een band met de Pancratiuskerk en parochie. Wij zoeken hem op om te praten over de triptieken, zoals die aan weerszijden van het altaar te vinden zijn. Zij zijn door hem gemaakt en wij willen graag horen wat de kunstenaar daarover kan vertellen. Heel wat, blijkt als we met een kopje koffie bij Hubert aanschuiven.

 


Pancratius.
Hubert kwam dus al als kleine jongen met zijn ouders regelmatig in de Pancratiuskerk en weet nog hoe hij toen al met interesse het (houten) beeld van de patroonheilige bekeek. Later volgden er de eerste communie, het vormsel en was hij nog een tijdje hemeldrager bij de processie. Dat hij daarna de Pancratius-mulo volgde lijkt dan logisch.
Het contact verwatert wel als de kunstenaar in spé op 15 jarige leeftijd(!) naar de kunstacademie gaat en vervolgens zijn dienstplicht vervult.
De zeer uitgebreide cv die wij voor dit interview ter beschikking kregen vermeldt vervolgens een lange reeks van opdrachten van particulieren en instanties voor schilderijen en sculpturen, teken en schildercursussen in de Provence en exposities.


Borstbeeld.20161102 163755a
Pancratius duikt weer op in zijn leven als deken van Galen hem in 2004 benadert om een borstbeeld, tevens reliekhouder, van de heilige te vervaardigen. Hubert verdiept zich voor deze opdracht heel intens in het leven, de persoon en de tijd waarin Pancratius leefde.
Hij ontdekt dat Pancratius, die ongeveer 220 jaar na Christus geleefd heeft, onthoofd is. Het blijkt dat deze wijze van doodstraf voorbehouden is aan de adel. Bij het borstbeeld dat hij vervaardigt kun je de snede van de onthoofding bij de adellijke Pancratius, dan ook goed zien. Omdat het hier een jeugdige heilige betreft heeft Hubert hem geen aureooltje gegeven, maar een goudkleurige hoofdband. En zo is aan vele details te zien dat de kunstenaar zich diepgaand heeft georiënteerd in de geschiedenis van de heilige, voor zover aanwezig. Met als resultaat een prachtige buste die sindsdien in onze kerk te zien is.


Retabel.
Zou hij hebben kunnen denken dat de deken zes jaar later weer op de stoep stond?
De Pancratiuskerk heeft dan (2010) een grondige renovatie achter de rug en op het priesterkoor, waar links en rechts van het altaar twee lege muren zijn ontstaan, is de planning de twee taferelen van de H. Bruno te plaatsen. Deze zeer oude taferelen blijken qua materiaal echter niet bestand tegen de temperaturen van de er ondergelegen verwarmingsroosters. Dat geldt ook voor schilderijen. Wat nu?
En zo is de deken weer bij Hubert Bour en nu met de vraag of deze misschien iets kan maken voor de lege plekken. Dat kan. Hubert ontwerpt twee retabels, ofwel triptieken* over het leven van de heilige Pancratius. *Een triptiek of drieluik (Grieks: triptychon; tri = drie; ptychē = vouw) is een driedelig kunstwerk, meestal een op houten panelen geschilderd schilderij of een gebeeldhouwd retabel, soms een combinatie van beide.(bron:wikipedia).
Dit ontwerp wordt goedgekeurd (ook het bisdom is akkoord) en Hubert gaat aan de slag. Vanwege de plaats op het priesterkoor wordt besloten de figuren niet “in te kleuren”, maar in één kleur uit te voeren.


20161102 164357aLeven van Pancratius.
We zien nu dus twee retabels, waarop het (korte) leven van St. Pancratius is afgebeeld. Aan de rechterkant zien we Pancratius daar waar hij geboren en opgegroeid is in wat nu Turkije is. Dat land van herkomst is te herkennen aan de berg Ararat, de tempel verwijst naar de Griekse heerschappij. De put verwijst naar de wijsheid, die de jonge heilige deed besluiten op de leeftijd van 14 jaar naar Rome te vertrekken om de christenen daar te helpen. We zien dat hij afscheid neemt van zijn oom, tante en nichtje die hem opvoedden na het overlijden van zijn ouders. Traptreden en pilaren verwijzen naar de adellijke afkomst van Pancratius.
Op het retabel aan de linkerkant zien we de jongeman in Rome. De eeuwige stad is te herkennen aan de zeven heuvelen, de via Appia en het Colosseum en de cipressen. In de fontein zien we de vis als symbool voor Christus. Ook hier de traptreden en pilaren die de adellijke afkomst verbeelden.
De hond staat hier voor de trouw die Pancratius aan zijn christelijk geloof deed vasthouden, ook wanneer hij voor keizer Deocletianus staat, zoals we op de retabel zien. Ook wanneer dat betekent dat hij deze trouw met de dood moet bekopen. Door onthoofding zoals dat voor mensen van adel is voorbestemd.
Daar waar geen historische informatie beschikbaar is laat Hubert Bour zijn creatieve geest de vrije hand. Bijvoorbeeld bij de fibula, de mantelspeld, waar een afbeelding op hoort. Bij Pancratius is dat de afbeelding van een lam (n.a.v.het lam Gods) geworden.


Materiaal. 20161102 165738a
Daar de retabels min of meer hittebestendig moesten zijn, vanwege de verwarmingsroosters, was natuurlijk de vraag van welk materiaal zij vervaardigd moesten worden. Geen probleem voor Hubert. Hij had o.a. in 1997 voor Heerlen reus Lucius en in 2003 voor Maastricht, voor de reus Gigantus een hoofd gemaakt. Van weersbestendige makelij door een speciale coating. Deze coating is toentertijd in Rotterdam aangebracht. Wanneer de retabels van heel licht materiaal gemaakt (geboetseerd) zijn komt er net zo’n coating over heen. De coating heeft zelf een grauwbeige kleur. Hubert kende echter van zijn “Provence-tijd” een bijzonder verschijnsel: een heel zacht, roze licht. Hij zegt erover: ”Door vanaf 1987 in "het licht van de Provençe" gewerkt te hebben is deze roze kleur diverse malen door mij vastgelegd op linnen doeken en ik heb deze roze kleur, afgeleid ven mijn schilderijen, speciaal laten mengen voor deze triptieken. Deze speciale kleur is op beide triptieken aangebracht en reageert op het zonlicht van buiten”.


Inspiratie.
De studie van het leven van Pancratius is voor Hubert Bour heel inspirerend geweest. Het fascineert hem dat zo’n jonge jongen zo volhardend is geweest in zijn missie en geloof. Het heeft hem geleerd niet stil te staan bij belemmeringen, niet bij de pakken neer te zitten.
Wanneer hij zijn retabelen in de kerk ziet vervult hem dat met blijdschap en geeft hem een gevoel van waardering. Het doet hem dan ook veel als kinderen op excursie in de kerk het verhaal van Pancratius te horen krijgen. Zo levert het een bijdrage aan het geloof.
Pancratius loopt als een rode draad door het leven van Hubert Bour en vindt zijn bekroning in deze prachtige kunstwerken. Wanneer u buiten de kerkdiensten de retabelen over het leven van Pancratius nog eens goed gaat bekijken zult u zien dat hij op de rechter afbeelding een uitnodigend gebaar maakt alsof hij zeggen wil: kom en kijk eens naar mijn leven. En als die dag de zon schijnt ligt daar het zacht roze licht van de Provence over.

20161109 113611a20161109 113555a

 

Zoeken